W The Dumpling Queen (2025) Andrew Lau Wai-keung nie tylko przedstawia biografię przedsiębiorczej kobiety, walczącej o utrzymanie w Hongkongu lat 70. i 80., lecz również odnosi się do ówczesnego kina, dzięki któremu wielu widzów po raz pierwszy poznało to miasto. Dzięki temu tworzy kilkupoziomową historię, która okazuje się bardziej atrakcyjna, niż się początkowo wydaje.
Zang Jianhe, urodzona w 1945 roku w Qingdao w prowincji Shandong, znalazła się w Hongkongu w 1977 roku bez znajomości kantońskiego i bez grosza przy duszy, za to z dwiema głodnymi córeczkami. Początkowo utrzymywała rodzinę, podejmując się różnych prac fizycznych. Jednak uraz pleców pozbawił ją możliwości nawet najskromniejszego zarobku. Wtedy – za radą znajomej – w 1978 roku zaczęła sprzedawać ręcznie lepione pierożki przy przystani promowej Wan Chai. Jej wyroby odniosły niespodziewany sukces i ze stoiska wyrosła założona przez nią firma Wanchai Ferry. W 1985 roku Zang otworzyła pierwszy w Hongkongu zakład produkujący mrożone pierożki, a w 1997 nawiązała współpracę z amerykańskim Pillsbury. Hongkońska prasa nadała jej przydomek „królowej pierożków” i jeszcze w 1995 roku TVB opowiedziała jej historię w serialu o tym samym chińskim tytule co omawiana produkcja.
Reżyserem i współautorem – z Wangiem Hao – zdjęć do The Dumpling Queen jest Andrew Lau. Jego nazwisko przywołuje przede wszystkim serię Young and Dangerous, która od połowy lat 90. współtworzyła obraz filmowych triad, oraz zrealizowaną wspólnie z Alanem Makiem trylogię Infernal Affairs (2002–2003), jeden z punktów odniesienia dla hongkońskiego kina policyjnego początku XXI wieku. Podczas oglądania The Dumpling Queen widzowi prędzej jednak przychodzą na myśl telewizyjne filmy Hallmarku niż gangsterskie produkcje Laua czy jego widowiska wuxia.
Obrazy utrzymano bowiem w ciepłych barwach, a perypetie Zang w bardzo familijnym tonie. Lau przeskakuje też od jednego zwrotu w jej życiu do następnego bez chwili na oddech. Co więcej, ważna kwestia potrafi wrócić w retrospekcji po ledwie kilku minutach, jakby reżyser podejrzewał, że widz nie będzie poświęcał filmowi zbyt wiele uwagi. Tempo narracji jest przy tym cokolwiek osobliwe. Mniej istotna kłótnia z sąsiadem na korytarzu zajmuje kilka minut, podczas gdy cały proces budowania międzynarodowej marki jest zaprezentowany w kilkunastosekundowym montażu.
The Dumpling Queen szybko odsłania się jako film nostalgiczny. Nostalgia objawia się na kilku poziomach i jest odczuwalna dla imigrantów w Hongkongu, samych Hongkończyków, a nawet dla miłośników tamtejszego kina. Główną bohaterką The Dumpling Queen jest imigrantka. Mąż opuścił ją dla nowej partnerki w Tajlandii, ponieważ Zang urodziła dwie córki zamiast oczekiwanego przez niego syna. Pozostawia jej jedynie możliwość zostania jego konkubiną. Zang odrzuca tę propozycję i zostaje z córkami w Hongkongu, gdzie początkowo podejmuje się marnie płatnych zajęć. Niedługo później musi też zacząć unikać policji, bo wygasa jej zezwolenie na pobyt. Film przedstawia więc problemy, jakim stawiali czoła liczni imigranci lat 70. i późniejszych. Lau wplata ponadto w te wydarzenia fragmenty dawnych programów informacyjnych o imigracji i działaniach policji. W zmaganiach ludzi przybywających z kontynentu można dostrzec pewne pokrewieństwo z Comrades, Almost a Love Story (1996) Petera Chana, choć tam historia zaczyna się niemal dekadę później. Podobieństwo to potwierdza jednak istotność doświadczenia imigracji dla wielu mieszkańców metropolii.
Nostalgia Laua bierze się w dużej mierze także z pamięci o tym, jak ludzie sobie wówczas pomagali. Hong Jie (Kara Hui), szorstka w obejściu właścicielka mieszkania, wynajmuje Zang pokój i daje jej trzy miesiące na pierwszą wpłatę. Sprzedawca słodkich zup, w którego wciela się Ben Yuen, podsuwa jej pomysł handlu na przystani. Rodzinne przywiązanie i solidarność sąsiedzka należą do najbardziej przewidywalnych tematów filmu, lecz są na tyle naturalne, że nie rażą, a przy tym Lau powstrzymuje się od zbytniego ich podkreślania.
Równocześnie z rozwojem Zang widz obserwuje też rozwój Hongkongu. Miasto zmienia się wraz z bohaterką, a modyfikacje jej biznesu odzwierciedlają postęp technologiczny kraju, będący przedmiotem dumy narodowej. Zaprezentowany progres obejmuje również rozszerzanie dostępu do edukacji, możliwości wyjazdów zagranicznych na studia a także to, że kraj stopniowo stawał się miejscem skrzyżowania kultur, gdzie lokalne biznesy zaczęły łączyć się z japońskimi lub amerykańskimi.
W końcu trzeci poziom nostalgii pojawia się w popkulturowym ujęciu, jakie docenić mogą widzowie pozbawieni doświadczeń życiowych postaci w filmie. Pierwsze miejsce zatrudnienia Zang jest udekorowane zdjęciami Davida Chianga, ówcześnie jednej z największych gwiazd hongkońskiego kina. Sam Chiang zaś wciela się we właściciela biznesu. W pierwszym mieszkaniu bohaterki wiszą ponadto plakaty z filmów Shaw Brothers i Golden Harvest. Później, gdy Zang przenosi się bliżej Causeway Bay, właścicielkę domu, w którym wynajmuje pokój, gra Kara Hui, inna ikona Shaw Brothers z przełomu lat 70. i 80. Sąsiad protagonistki okleja ścianę zdjęciami Bruce’a Lee, a wejście w lata 80. przynosi wzmiankę o Chow Yun-facie.
Co więcej, Lau daje też znać o własnej filmowej przeszłości. Znany z Young and Dangerous Frankie Ng występuje jako miejscowy gangster, Michael Tse gra pośrednika w rozmowach z Amerykanami, na sekundę pojawia się także Jerry Lamb. Podobną funkcję wzmacniania aspektu nostalgii i mapowania tamtejszej popkultury pełnią piosenki. Na przykład przy wózkach handlarzy na przystani słychać Half a Catty, Eight Taels, piosenkę, którą Sam Hui nagrał do komedii The Private Eyes (1976) swojego brata Michaela. Satyra na pracę za grosze odnajduje się wśród ludzi, których byt zależy od dziennego utargu.
Z czasem film wyraźnie przechodzi od pamięci o mieście do kwestii jego godności. Hong Jie ogląda w telewizji igrzyska i słucha Lee Lai-shan, windsurferki, która w 1996 roku w Atlancie zdobyła dla Hongkongu pierwsze olimpijskie złoto. Jej słowa o tym, że hongkońscy sportowcy „nie są śmieciami”, są odpowiedzią na lata lekceważenia i dowiedzeniem, że Hongkończycy mogą z powodzeniem rywalizować na międzynarodowych arenach. Wątek ten powraca później w innej postaci, gdy Zang widzi, jak popularne w Chinach stają się amerykańskie hamburgery. Powołuje się na przeszło dwa tysiące lat tradycji pierożków i stwierdza, że to one posiadają wyższość – presuponując wyższość kulturową starszego z narodów – nad zachodnim produktem. W tej ambicji jest też coś znajomego z historii hongkońskiego kina. Produkcje Shaw Brothers i filmy z Bruce’em Lee przyciągały publiczność daleko poza Hongkongiem. Po latach Infernal Affairs Laua i Maka doczekał się hollywoodzkiej przeróbki w postaci The Departed (2006) Martina Scorsesego. Chiang, Hui i fotografie Bruce’a Lee przypominają więc również o czasie, gdy hongkońscy filmowcy wywalczyli dla siebie rodzaj międzynarodowego uznania, jakiego Zang domaga się dla swojej kuchni.
Stylistycznie i narracyjnie The Dumpling Queen pozostaje filmem bardzo niepomysłowym. A jednak archiwalia, gościnne występy i pamięć o tym, jak wyglądało życie w ówczesnym Hongkongu, sprawiają, że ogląda się go z zaskakującą przyjemnością. Zasłużone są wszystkie trzy nominacje do Hong Kong Film Awards z 2026 roku. Ma Li nominowano za rolę główną, a Bena Yuena i Karę Hui za role drugoplanowe. Żadna z nominacji nie przyniosła statuetki, lecz Yuen otrzymał wcześniej za swoją kreację nagrodę Złotego Koguta.
Ma Li tworzy przy tym bardziej poruszający portret kobiety niż Zhang Ziyi w She’s Got No Name. U Petera Chana Zhan Zhoushi spędza większość filmu na znoszeniu przemocy i poniżenia, a podczas finalnej rozprawy to inni przemawiają w jej sprawie. Zang również doznaje upokorzeń jako kobieta i jako imigrantka, lecz z czasem coraz częściej sama rozstrzyga, czego chce i co zrobi. Ostatecznie to jej głos brzmi najdonośniej ze wszystkich w filmie, a jego siła sprawia, że rozbrzmiewa na cały świat.
The Dumpling Queen
水餃皇后 / Shuǐjiǎo huánghòu (dosł. Cesarzowa gotowanych pierożków)
Tytuł na polskim banerze: Królowa pierożków
Reżyseria: Andrew Lau Wai-keung
Scenariusz: Han Jianü, Zhang Mengchu, Theresa Tang
Zdjęcia: Andrew Lau Wai-keung, Wang Hao
Montaż (według napisów wersji hongkońskiej): Li Jianxiang (李建祥), Lin Shiwei (林世煒)
Muzyka: Chan Kwong-wing, Christopher Lai
Producenci: Andrew Lau Wai-keung, Mandy Law
Wytwórnie: Shanghai Chinese Film (w tym oddział w Pekinie), Tianjin Maoyan Weiying Culture Media, Jinmantang (Guangzhou) Movie & TV Culture, Shanghai Tao Piao Piao Movie & TV Culture
Regiony produkcji: Chiny kontynentalne i Hongkong
Rok: 2025
Czas trwania: 119 min 41 s
Języki: mandaryński, kantoński
Premiera kinowa: 30 kwietnia 2025 (Chiny kontynentalne), 1 maja 2025 (Hongkong)
Obsada: Ma Li, Kara Hui, Zhu Yawen, Ben Yuen, Wong Cho-lam, Fiona Sit, Michael Tse, Pan Binlong, Elena Kong, Tai Bo, Cheung Tat-ming, Frankie Ng, David Chiang, Jerry Lamb i inni.